Quảng bá văn hóa Việt, nhìn từ tà áo dài

Trong khi nhiều nhà thiết kế đua nhau "làm mới” áo dài để gây ấn tượng với bè bạn quốc tế thì lần này, NTK Lê Thanh Phương lại được mời sang Mỹ chỉ vì một lý do đơn giản là bộ sưu tập (BST) của anh vẫn giữ được gần như vẹn nguyên chất truyền thống của áo dài Việt Nam…

1. Bảo tàng American Museum of Natural History - Bảo tàng Tự nhiên lớn nhất nước Mỹ và thế giới - đã mở cuộc triển lãm mang tầm vóc một festival về văn hóa phương Đông và phong tục đón Tết âm lịch từ ngày 25 đến 26-1.

Với sự tham dự của các nghệ nhân, nghệ sĩ đến từ châu Á như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản… cuộc triển lãm gồm các nội dung về ẩm thực, thời trang, âm nhạc truyền thống, đời sống tâm linh… Và BTC đã mời NTK Lê Thanh Phương của Việt Nam và BST áo dài của anh tham dự triển lãm này. Đây là một tin vui và bất ngờ với giới thời trang Việt Nam.
 

Giải thích về lý do chọn NTK Lê Thanh Phương, BTC cho biết vì những mẫu thiết kế áo dài của anh vẫn giữ được gần như vẹn nguyên chất truyền thống của áo dài, không chạy theo xu hướng cách điệu.
 

Có thể thấy BST của Lê Thanh Phương chinh phục người xem bởi sự giản dị và ở đó lưu giữ vẻ đẹp truyền thống của dân tộc Việt Nam. Người Mỹ thích điều đó. Và người trình diễn áo dài Việt Nam ở Mỹ lần này không phải dàn "chân dài” đình đám mà là du học sinh, những Việt kiều, vì Lê Thanh Phương muốn áo dài phải gần gũi với đời sống.
 

Anh quan niệm: Áo dài nguyên gốc của chúng ta sở dĩ đẹp và được biết đến hầu như trên khắp 5 châu vì nó là thứ trang phục đơn giản, kín đáo nhưng rất gợi cảm. Quan trọng nhất, khi mặc nó, mọi phụ nữ đều bình đẳng như nhau.
 

Và Lê Thanh Phương cũng rất "dị ứng” với cách nhiều nhà thiết kế đang thi nhau làm xấu áo dài bằng những sáng tạo hở da hở thịt, hoặc biến áo dài trở thành súc vải nặng hàng chục kg, dài mấy mét hoặc gắn đầy lông… Điều đó khiến cho áo dài không gây được thiện cảm nữa.
 

2. Văn học. Từ câu chuyện chiếc áo dài nguyên bản, người ta không khỏi liên tưởng về việc giữ gìn những thứ thuần Việt, những gì được coi là bản sắc của người Việt và đặc biệt là cách thức quảng bá.
 

Đơn cử như ở lĩnh vực văn học, cho dù chúng ta có rất nhiều tác phẩm lớn, nhưng có một sự thực là thế giới rất ít biết về văn học Việt Nam.
 

Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam Hữu Thỉnh từng chỉ ra hạn chế của việc quảng bá văn chương Việt ra thế giới. Ông cho rằng: Việc quảng bá các tác phẩm văn học Việt Nam ra thế giới đã được làm từ hàng chục năm trước với những kết quả đáng ghi nhận.
 

Trước đây, các nước XHCN đã từng dịch và in 40 tập Tổng tập văn học Việt Nam, "Truyện Kiều” và "Nhật ký trong tù”. Rồi sau này có một vài tác phẩm như "Nỗi buồn chiến tranh” của Bảo Ninh, hay một số tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp được dịch ra tiếng Anh, tiếng Pháp.
 

Nhưng mọi thứ chỉ dừng ở đó. Hầu hết những tác phẩm được dịch một cách tự phát, theo ý thích cá nhân của người dịch, chưa hề có hệ thống và thiếu tính chủ động. Và hình như cũng không có nhiều người nước ngoài đọc và nghiên cứu, tìm hiểu về văn học Việt Nam bởi nhiều lý do, nhưng cái chính là vì chúng ta chưa chủ động quảng bá.

Một nhà nghiên cứu văn học cho rằng: Cần tổ chức dịch nhiều tác phẩm hơn, hình thành mối quan hệ chặt chẽ giữa giới làm sách trong và ngoài nước. Bên cạnh đó, ngoài những nỗ lực cá nhân, yếu tố rất quan trọng là nỗ lực của  Nhà nước, của các tổ chức trong việc trao đổi văn hóa, văn học để quảng bá hình ảnh Việt Nam với thế giới.
 

3. Ở một lĩnh vực khác - điện ảnh. Nếu như nhiều nước trong khu vực coi điện ảnh là phương tiện để quảng bá hình ảnh và đất nước ra thế giới bên ngoài, thì điện ảnh Việt vẫn bỏ ngỏ thế mạnh này.
 

Không nhiều đạo diễn đào sâu hơn vào căn cốt những giá trị truyền thống… Đạo diễn gốc Việt Cường Ngô của "Ngọc Viễn Đông” bộc bạch: Tôi thấy Việt Nam phát triển rất nhanh, kéo theo đó là những vẻ đẹp xưa mất dần. Tôi luôn muốn giữ lại những nơi từng là lịch sử, là đặc trưng của vẻ đẹp Việt Nam.
 

Đạo diễn Cường Ngô được đến nhiều nước, nhất là tại các liên hoan phim quốc tế, gặp nhiều khán giả lẫn nhà làm phim nước ngoài. Anh kể: Khi hỏi họ về điều gì họ muốn thấy nhất trong phim Việt thì họ nói là những hình ảnh đất nước và con người Việt Nam.
 

Đó cũng là lý do mà anh luôn cố gắng đem những cảnh đẹp Việt Nam vào trong phim. Nhiều khán giả nước ngoài xem phim đã nói họ rất bất ngờ vì Việt Nam đẹp và thanh bình như thế.
 

Cường Ngô nhớ lại: Lần ra mắt phim "Ngọc Viễn Đông” ở Liên hoan phim Toronto, nhiều khán giả gốc Việt đã khóc vì nhớ quê. Một số người bảo đã từng đến những thành phố tôi quay để du lịch mà lại không thấy được những cảnh đẹp như thế nữa…
 

Và thực tế, những giá trị truyền thống, những xét xưa cũ ấy đang mai một dần trong một Việt Nam đang vươn mình phát triển kinh tế. Để rồi chính những người bạn nước ngoài, những người xa quê hương đã nhắc cho chúng ta thấy quý hơn những giá trị cốt lõi của văn hóa Việt.
 

Có lẽ, muốn từng bước quảng bá văn hóa Việt ra nước ngoài, thì các cơ quan chức năng phải có những chiến lược, hoặc hỗ trợ phần nào cho các đơn vị không phải "đơn thương độc mã”, nếu không quảng bá văn hóa Việt sẽ mãi chỉ là những cuộc "dạo chơi”.